Bardo

Wycieczka geomorfologiczna 

©Andrzej Traczyk'2003

Model 3D obszaru przedsatwionego na mapie topograficzej

 Przewodnik ten powstał jako efekt wycieczek terenowych prowadzonych dla studentów 1 roku studiów magisterskich na specjalizacji geografii fizycznej „B” (Geomorfologia i przemiany środowiska) w ramach ćwiczeń z geologii i geomorfologii Sudetów/Śląska.  
W trakcie wycieczki poruszane były problemy budowy geologiczne struktury bardzkiej oraz morfologii przełomu bardzkiego,  w tym zagadnienia rzeźby fluwialnej (system terasowy w przełomie bardzkim) i peryglacjalnej (rzeźba peryglacjalna  w obrębie zboczy doliny Nysy Kłodzkiej). 
Mapa topograficznaTrasa wycieczki 
(odcinek na północ od Barda). 
 wartha.jpg (87066 bytes)Widok ogólny 
Barda od północy 
  
geologia okolic Barda ŚląskiegoBudowa geologiczna okolic Barda
(fragment Szczegółowej Mapy Geologicznej Sudetów w skali 1:25000, Arkusz Bardo Śląskie, opracowanie J. Obrec, J. Badura, B. Przybylski, L. Jamrozik, 1994, Wyd. Kartograficzne Polskiej Agencji Ekologicznej SA)

Więcej na temat budowy geologicznej struktury bardzkiej: 

  • Barczuk A., 1974, Geneza konkrecji kalcytowych w szarogłazach kulmu Gór Bardzkich, 
    Acta Geologica Polonica, vol. 24, no. 2.
  • Grocholski W. (red.), 1969, Przewodnik geologiczny po Sudetach, Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa
  • Oberc J., 1957, Region Gór Bardzkich (Sudety), Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa.
  • Wycieczki geologiczne z Barda
 
Bardo-zakole NysyWidok ogólny (z mostu gotyckiego) na fragment zakola doliny Nysy Kłodzkiej w Bardzie. Po lewej stronie widoczne świeże odsypy przykorytowe i pokrywę piaszczysto-żwirową  zaakumulaowaną na najniższej terasie w czasie powodzi i  wezbrań od 1997 r. 
Na prawym, skalistym brzegu Nysy widoczne są wychodnie skrzemionkowanych (metamorfizm kontaktowy związany z apofizą granodiorytów masywu granitowego kłodzko-złotostockiego) szarogłazy dolnego karbonu (seria kulmowa) [1]. W tle budynek dawnego młyna a powyżej budynek dawnego klasztoru (obecnie Dom Dziecka)?
 
 [2] Po prawej stronie przy drodze do Opolnicy mijamy skaliste zbocze zakola Nysy Kłodzkiej zbudowane z szarogłazów .... Występują tu partie ławice masywnych szarogłazów skalistych (miąższość niektórych ławic dochodzi do ponad 1 m), naprzemian z partiami łupków ilastych z warstewkami węgla kamiennego. Na powierzchniach skalnych widoczne są mikroformy wietrzeniowe: kuliste - sferoidalne "dziury" powstałe na skutek zwietrzenia i odpadnięcia konkrecji węglanowych (mechanizm powstawania tych konkrecji opisał szczegółowo A. Barczuk). 
 
[3] Na tym odcinku drogi do Opolnicy na zboczu doliny wychodnie skalne odsłaniają się na mniejszej powierzchni. Nie tworzą one zwartej ściany skalnej, formują natomiast niewielkie skałki stokowe i żebra rozdzielające rynny korazyjne wypełnione gruzem skalnym. U podnóża zbocza tuż powyżej drogi jezdnej występują stożki osypiskowe. Procesy grawitacyjne działają na tym stoku do dzisiaj o czym świadczy materiał zgromadzony za siatką zabezpieczającą drogę przed gruzem skalnym opadającym na drogę. 
 
[4] Martwica wapienna + dolinki zawieszone 15-20 m ~ odpowiednik półki terasowej widocznej po prawej stronie drogi dalej w kierunku Opolnicy + powyżej zawieszone suche doliny denudacyjne (na ich zboczach widoczne podcięcia odsłaniające pylaste utwory deluwialne (dyluwia lessowe?).
 
Pokrywa głazowo-gruzowa[5]Pokrywa peryglacjalna rozwinięta na wychodniach zlepieńców i piaskowców górnego dewony (warstwy z Wilczaka) w górnej partii suchej doliny denudacyjnej. Pokrywa ta składa się z ostrokrawędzistego gruzu z pojedynczymi głazami o średnicach do 0,4-0,5 m. Jest ona najlepiej wykształcona na stokach o ekspozycji południowej. Okres powstania tej pokrywy można przypuszczalnie odnosić do schyłkowej fazy ostatniego peryglacjału (późny glacjał).
 
[6] Ostroga (cypel) w strefie górnej krawędzi amfiteatralnego podcięcia erozyjnego Nysy Kłodzkiej - punkt widokowy na dolinę Nysy.
 
[7] Wierzchowina Gór Bardzkich - widok na falistą powierzchnię wierzchowinową i przedpole gór
Rozcięcie erozyjne[8] Przykład postglacjalnego odmłodzenia dna doliny okresowego potoku na północ od Barda. Koryto to na tym odcinku rozcina  peryglacjalną glinę stokową (pokrywa gruzowo-pylasta (piaszczysta) wypełniającą dno doliny - zasypanie peryglacjalne. Minimalną miąższość tego zasypania, określoną na podstawie głębokości rozcięcia erozyjnego (w dnie koryta nie było wychodni skalnych) można oszacować na 1-1.4 m. [w dniu w którym przeprowadzono wycieczkę dnem tego koryta płynęła woda]
 
Wyrobisko?[8-->9] Wyrobisko dawnego łomu (nisza osuwiskowa, zerwa?) na północnym zboczu doliny okresowego potoku na północ od Barda.
 
Bardo eratyk [8-->9]Głaz eratyczny w korycie okresowego potoku. (głaz ten zaznaczony jest na mapie geologicznej)

 
 
[9] Widok ogólny na dolną, wciosową część doliny okresowego potoku na północ od Barda. Wcios ten ma głębokość od 2 do ponad 4 metrów. Jego powstanie należy przypuszczalnie wiązać z ożywieniem erozji w okresie postglacjalnymi (po zlodowaceniu Odry - ruchy neotektoniczne [glacjoizostatyczne]*, na przełomie późny glacjał/holocen - zamiany klimatyczne). (*) - z badań przeprowadzonych w strefie krawędziowej Sudetów, na różnych odcinkach sudeckiego uskoku brzeżnego, wynika, że po deglacjacji lądolodu Odry wystąpiły na tym terenie ruchy odciążeniowe - glacjoizostatyczne o amplitudzie dochodzącej do 20 m (Krzyszkowski, Stachura...)
 
[10] Profil terasy  35-55 m n.p.rzeki z okresu interglacjału wielkiego (?). Osady rzeczne zawierające liczne otoczaki skał sudeckich przykryte są 0.5-1 m miąższości pokrywą gliny stokowej. W glinie tej występują oprócz gruzu piaskowców szarogłazowych, otoczaki skał sudeckich oraz  głaziki eratyczne.
 
Widok ogólny na zakole Nysy poniżej mostu kolejowego na drugim planie widoczna skarpa (podcięcie erozyjne z 1997 r.) jęzora osuwiska skalnego. Strzałką zaznaczono ogromy blok skalny (wysokość 6-8 m) stręczący w czołowej partii jęzora w formie skałki (punkt widokowy na Nysę i Bardo). Na pierwszym planie odsyp meandrowy.
 
Uwagi i komentarze proszę kierować do autora przewodnika na adres: traczyk@uni.wroc.pl  Utw.: 2003-03-25